ALAŞIM ÖĞELERİ VE ETKİLERİ

Sade karbonlu çeliklere çeşitli alaşım elemanları (çoğunlukla Ferro Alaşım olarak) eklenerek farklı özelliklere sahip Alaşımlı Çelikler elde edilir.
Bu elemanların türüne ve miktarına göre çelik, Düşük Alaşımlı ya da Krom-Nikel Çeliği gibi adlar alır.

KARBON (C)

Çeliğin en önemli ve temel elemanıdır. Çelik özelliklerine en çok etki eden karbon, arttıkça çeliğin sertliği, su alma yeteneği ve dayanımı yükselir. Ancak bu artış, dövülebilme, kaynaklanabilme ve esnekliği azaltır.

MANGANEZ (Mn) – 1244 °C

Çeliğin dayanımını, akma sınırını, sıcakta şekil alabilme ve kaynak kabiliyetini ve sertleşme derinliğini artırır.
Mn oranı %0,20–0,35 olan çelikler suda sertleşebilir. Mn yüzdesi %1’i geçen çelikler manganlı çelik olarak bilinir. %12–14 gibi daha yüksek mangan oranı ise östenitik yapı oluşturur ve çeliği aşınmaya karşı çok dayanıklı yapar.

SİLİSYUM (Si) – 1410 °C

Çeliğin dayanımını ve sertliğini yükseltir, bunu yaparken süneklik ve tokluğu fazla düşürmez. Özellikle yay çeliklerinde kullanılır. %0,40’ın üzerindeki oranlar için silisyumlu çelik denir.

KÜKÜRT (S) – 118 °C

Üretim sırasında çeliğe karışır ve çeliği gevrek ve kırılgan yapar. Genelde zararlı olduğu için uzaklaştırılmaya çalışılır.
Ancak otomat çeliklerinde %0,30’a kadar çıkarılabilir. Zararlı etkisini azaltmak için iki katı kadar mangan (Mn) eklenir.

FOSFOR (P)

Zararlı bir elemandır ve miktarının çok düşük olması tercih edilir.

KROM (Cr) – 1920 °C

Çeliğe en çok eklenen elementlerden biridir. Çeliğin dayanımını ve sertleşebilme özelliğini artırır. Yüksek kromlu çelikler, paslanmaya, korozyona ve aşınmaya karşı daha dirençlidir.

NİKEL (Ni) – 1453 °C

Krom gibi sık kullanılan bir elementtir ve genellikle kromla birlikte çeliğin sertliğini derinlemesine artırır.
Çeliğe dayanım, darbe mukavemeti ve ısıl direnç kazandırır. Bu yüzden paslanmaz ve ısıya dayanıklı çeliklerin üretiminde kullanılır.

MOLİBDEN (Mo) – 2610 °C

Genellikle krom ve nikel ile birlikte bulunur. Küçük miktarlarda bile tüm özellikleri artırır. Etkisi bir bakıma Wolframa benzer.
Sementasyon, Islah ve Takım Çelikleri gibi geniş bir çelik grubunda kullanılır.

VANADYUM (V) – 1730 °C

Az miktarda eklenmesine rağmen çeliğin özelliklerini çok güçlendirir. Özellikle darbeye karşı mukavemeti yükseltir.
Kesici takımların keskinliğini uzun süre korumasını sağlar.

WOLFRAM (W) – 3380 °C

Değerli ve çok yararlı bir elementtir. Daha çok yüksek hız çelikleri ve sıcak iş çeliklerinde kullanılır.

DİĞER ELEMENTLER

• KURŞUN (Pb) – 327 °C: Sadece otomat çeliklerine %0,2–0,5 oranında katılır. İşleme kolaylığı ve temiz yüzey sağlar, mekanik özelliklere fazla etki etmez.
• BOR (B) – 2040 °C: Çok düşük miktarlarda (%0,001 gibi) bile sertliğin derinlere inmesini sağlar. Özellikle sementasyon çeliklerinde merkez dayanımını artırır.
• ALÜMİNYUM (Al) – 660 °C: Alimünyum Nitrür, dayanıklı çelikler ve mıknatıs çeliklerinde az miktarda kullanılır, faydalı bir elementtir.
• BAKIR (Cu) – 1084 °C: Çeliğin bazı özelliklerini iyileştirir, fakat genelde özel olarak eklenmez. Dövme işlemini zorlaştırdığı için istenmez.
•