ÇELİKTE KALİTE VE KALİTE KONTROLÜ
Demir–çelik sektöründe kaliteli (asal) çelik çok büyük önem taşır.
Kaliteli çelik, her zaman alaşımlı olmak zorunda değildir. Önemli olan, çeliğin belirli fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip olmasıdır.
Güvenilir bir kaliteye ulaşmak için sadece iyi üretim yetmez; uygun maliyet, zamanında teslimat ve her aşamada yapılan kalite kontrolü de gerekir.
Kalite kontrolü, üretimin her adımında yapılmalı ve her işlem bir sonrakine garanti verilerek devredilmelidir.
Başlıca Kontrol Yöntemleri
Kaliteyi belirlemek için çeşitli testler uygulanır:
Mekanik testler
- Çekme, basma, eğme ve kesme deneyleri
- Sertlik ölçümü
- Çentik darbe deneyi
Fiziksel testler
- Ultrasonik ve manyetik çatlak kontrolü
- Röntgen testi
- D.M.S. testi
Metalografik testler
- Mikroskopla iç yapı incelemesi
- Film çekerek inceleme
Kimyasal testler
- Yaş metodu ile analiz
- Spektral analiz
Teknolojik testler
- Eğme, katlama, delme, yayma
- Yığma deneyi
- Kaynak deneyi
- Kıvılcım testi
- Sertleşebilme testi
Diğer kontroller
- Boyut ve ağırlık ölçümü
- Gözle muayene
Kontrolün Uygulanması
Bu kontroller için iyi organize edilmiş bir kalite kontrol birimi ve her test için özel cihazlar gerekir.
Bu cihazların tamamına her firmanın sahip olması zor olabilir; bu nedenle çoğu test çelik fabrikaları veya üniversite laboratuvarlarında yapılır.
Kalite tespiti zor olduğundan çeliğin menşei belli ve güvenilir kaynaklardan alınması çok önemlidir.
Son yıllarda özellikle otomotiv sanayisi, kontrol edilmiş malzemenin önemini fark ettiği için birçok firma kendi bünyesinde laboratuvar kurmaya başlamıştır. Bu gelişme kaliteyi yükselten olumlu bir adımdır.
Kontrol sonuçları, muayene ve test raporları ile kayıt altına alınır ve ilgili birimlere bildirilir. Ardından malzemeye işaretleme, boyama ve markalama yapılır; ambalajlanıp sevk edilir.
Kalite Anlayışı
“Kalite kontrol edilmez, üretilir” anlayışı çelik üretiminde çok önemlidir.
Her aşama doğru ve eksiksiz yürütülürse, nihai çeliğin kalitesi de istenildiği gibi olur.
Üretimden sonra da kullanım sırasında ortaya çıkabilecek problemleri incelemek ve çözmek, üretici veya bayinin sorumluluğundadır. Bu süreç için gerekli bilgi ve şartnameler mutlaka sağlanmalıdır.
Kaliteli çelik demek, yalnızca alaşım içeren çelik demek değildir. Asıl önemli olan, üretim sürecinde doğru yöntemlerin uygulanması ve her aşamada titiz bir kontrolle istenen özelliklere ulaşmaktır.