ÇELİKLERİN SINIFLANDIRILMASI

Çelikler çok sayıda tür ve gruba sahip olduğu için sınıflandırmak aslında karmaşık bir konudur.
Aşağıdaki sınıflandırma, seçim yaparken yol gösterecek şekilde temel unsurlara göre hazırlanmıştır (EN 10027 standardına dayalıdır).

1. Kullanım Alanlarına Göre

Çelikler, nerede kullanılacaklarına göre ayrılır:

  • İnşaat çelikleri (demir): Betonarme yapılar, köprüler, konstrüksiyonlar, vinçler vb.
  • İmalat çelikleri: Makine ve otomobil parçaları, dişliler, miller, bağlantı elemanları.
  • Takım çelikleri: Soğuk veya sıcak şekillendirme işleri, yüksek hız çelikleri.
  • Özel amaçlı çelikler: Yay, rulman, supap, elektrot ve cıvata yapımına uygun çelikler.

2. Alaşım Elemanlarına Göre

  • Alaşımsız (adi karbonlu) çelikler:
    • Yumuşak çelik (%0,10–0,20 C)
    • Düşük karbonlu (%0,20–0,30 C)
    • Orta karbonlu (%0,30–0,60 C)
    • Yüksek karbonlu (%0,65–1,10 C)
  • Alaşımlı çelikler:
    • Basit (düşük alaşımlı)
    • Çift (orta alaşımlı)
    • Çok (yüksek alaşımlı)

3. Uygulanan Isıl İşlem Türüne Göre

  • Islah çelikleri
  • Sementasyon çelikleri
  • Nitrürasyon çelikleri
  • İndüksiyonla yüzeyi sertleşen çelikler

4. Özel Niteliklerine Göre

a. İzabe (ergitme) sırasında oksijen giderme derecesine göre

  • Kaynar (söndürülmemiş)
  • Yarı durgun (yarı söndürülmüş)
  • Durgun (tam söndürülmüş, “Killed”)

b. Kükürt ve fosfor arıtılmışlık derecesine göre

  • Kitle çelikleri (P/S: %0,050–0,080)
  • Kalite çelikleri (P/S: %0,040–0,050)
  • Asal çelikler (P/S: %0,030–0,035)

c. Mikroskopik yapısına göre

  • Ferritik çelikler
  • Ostenitik çelikler
  • Martenzitik çelikler

d. Şekillendirme niteliklerine göre

  • Soğuk çekmeye uygun
  • Soğuk dövülebilir
  • Sıcak dövülebilir
  • Talaşlı işlenebilir
  • Kaynatılabilir
  • Sertleştirilebilirlik garantili

e. Kullanım özelliklerine göre

  • Paslanmaz çelikler
  • Ateşe dayanıklı çelikler
  • Darbe çelikleri
  • Torsiyon (burulma) çelikleri
  • Mikroalaşımlı çelikler

5. Dökümden Sonraki Şekillendirme Türüne Göre

  • Dövülmüş çelikler
  • Sıcak haddelenmiş çelikler
  • Soğuk çekilmiş veya kabuk soyulmuş çelikler

6. İmalat Kesit ve Şekline Göre

  • Çubuklar (yuvarlak, altı köşe, kare, lama)
  • Köşebent ve profiller
  • Borular
  • Saç ve platinalar